فرهنگ مصادیق:آیا شنیدن صدای گریه و سوگواری زن برای مردان نامحرم اشکال دارد؟
محتویات
پرسش
آیا شنیدن صدای گریه و سوگواری زن برای مردان نامحرم اشکال دارد؟ آیا حضرت زهرا در گریههای خود پس از رحلت حضرت رسول (ص) صدای خود را بلند میکرد؟
پاسخ اجمالی
مراجع تقلید فرمودهاند گوش کردن به صدای زن اگر مفسدهای نداشته باشد جایز است. [۱] این نظر دربارهٔ مداحی و احیاناً آواز خواندن زنان یا صدای معمولی آنان است، ولی شنیدن صدای گریه زن مفسدهای ندارد.
[۱] با استفاده از سؤال ۶۱۸۸ (سایت: 6367).
پاسخ تفصیلی
یکی از سندهای احکام اسلام قول و فعل معصومان است؛ یعنی اگر پیامبر گرامی اسلام (ص)، حضرت زهرا (س) و دیگر امامان معصوم(ع) عملی را انجام دهند یا کلامی را بیان کنند که شرایط حجیت را داشته باشد، کلام یا عمل آنان، حجت است و با استناد به آن میتوان حکم شرعی استنباط کرد، پس اگر ثابت شود که حضرت زهرا (س) گریه کردند و صدای ایشان را نیز مردان شنیدند و ایشان با توجه به آن، گریه شان را ادامه دادند، بهترین دلیل برای جواز این عمل است.
گریه حضرت زهرا (س)
در روایات از حضرت زهرا (س) به عنوان یکی از پنج تنی که بسیار گریه کردهاند(بکائین)، نام برده شده است.[۱]
در تاریخ ذکر شده بعد از وفات پیامبر اسلام و وقایعی که برای امام علی (ع) اتفاق افتاد، حضرت زهرا (س) بسیار متأثر گردید به طوری که گریه ایشان که نوعی اعتراض به سیاست حاکم و نوعی برانگیختن احساسات بود شنیده میشد. البته هیچ جا بیان نشده است که حضرت با صدای بلند گریه میکرده است بلکه گریهای که بلند نباشد نیز قابل شنیدن است. اما اعتراض مردان مدینه به حضرت علی که گفتند: "به فاطمه (س) بگو یا شب گریه کند یا روز"[۲]، میتواند ناظر به این باشد که با گریه حضرت و متأثر شدن زنان و دختران مدینه که با ایشان بسیار مراوده داشتند و حضرت نقش معلم و مربی آنان را داشت و با انتقال این حزن و اندوه به خانه، مردان مدینه را برانگیخت که جهت ادامه زندگی روزمره خود به این عمل حضرت اعتراض کنند، البته از طرفی دیگر وجود یک توطئه برای خنثی کردن حربه تحریک احساسات توسط حضرت زهرا (س)، را نباید از نظر پنهان داشت؛ گریههای حضرت بیشتر مزاحم حاکمان و غاصبان خلافت بود تا مردم مدینه؛ زیرا مردم مدینه میدیدند که تنها دختر پیامبرشان که در زمان پیامبر، آن قدر از او تجلیل میشد، امروز به نحو بسیار متأثر گونهای پیوسته در حال گریه است. این ابراز احساسات میتوانست مردم را نسبت به مسائل بعد از وفات پیامبر (ص) و جانشینی ایشان حساس کرده و آنان را وادار به واکنش کند.
این دو دلیل میتواند علت اعتراض مردم مدینه به گریههای حضرت باشد.
برای آگاهی بیشتر از فلسفه گریههای حضرت زهرا(س) میتوانید به نمایههای زیر مراجعه کنید.
نمایه زمان غصب فدک، سؤال ۷۵۹۱ (سایت: 7764) .
نمایه شیعه و خلافت و جانشینی پیامبر، سؤال ۱۲۸۹ (سایت: 1273) .
نمایه چگونگی به خلافت رسیدن سه خلیفه، سؤال ۲۲۹۷ (سایت: 2906) .
در هر حال نظر مراجع تقلید در باره شنیدن صدای زن به شرح زیر است:
گوش کردن به صدای زن اگر مفسدهای نداشته باشد جایز است. [۳] این نظر دربارهٔ مداحی و احیاناً آواز خواندن زنان یا صدای معمولی آنان است، ولی شنیدن صدای گریه زن مفسدهای ندارد. بنابراین شنیدن صدای گریه زن برای مردان اشکالی ندارد.
پانویس
- ↑ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَهْلٍ الْبَحْرَانِیِّ یَرْفَعُهُ إِلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ الْبَکَّاءُونَ خَمْسَهٌ آدَمُ وَ یَعْقُوبُ وَ یُوسُفُ وَ فَاطِمَهُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ ص وَ عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ ع فَأَمَّا آدَمُ فَبَکَی عَلَی الْجَنَّهِ حَتَّی صَارَ فِی خَدَّیْهِ أَمْثَالُ الْأَوْدِیَهِ وَ أَمَّا یَعْقُوبُ فَبَکَی عَلَی یُوسُفَ حَتَّی ذَهَبَ بَصَرُهُ وَ حَتَّی قِیلَ لَهُ تَاللَّهِ تَفْتَؤُا تَذْکُرُ یُوسُفَ حَتَّی تَکُونَ حَرَضاً أَوْ تَکُونَ مِنَ الْهالِکِینَ وَ أَمَّا یُوسُفُ فَبَکَی عَلَی یَعْقُوبَ حَتَّی تَأَذَّی بِهِ أَهْلُ السِّجْنِ فَقَالُوا إِمَّا أَنْ تَبْکِیَ اللَّیْلَ وَ تَسْکُتَ بِالنَّهَارِ وَ إِمَّا أَنْ تَبْکِیَ النَّهَارَ وَ تَسْکُتَ بِاللَّیْلِ فَصَالَحَهُمْ عَلَی وَاحِدٍ مِنْهُمَا وَ أَمَّا فَاطِمَهُ (ع) فَبَکَتْ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ (ص) حَتَّی تَأَذَّی بِهَا أَهْلُ الْمَدِینَهِ فَقَالُوا لَهَا قَدْ آذَیْتِنَا بِکَثْرَهِ بُکَائِکِ وَ کَانَتْ تَخْرُجُ إِلَی الْمَقَابِرِ مَقَابِرِ الشُّهَدَاءِ فَتَبْکِی حَتَّی تَقْضِیَ حَاجَتَهَا ثُمَّ تَنْصَرِفُ وَ أَمَّا عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ (ع) فَبَکَی عَلَی الْحُسَیْنِ (ع) عِشْرِینَ سَنَهً أَوْ أَرْبَعِینَ سَن. وسائلالشیعه، ج 3، ص 281.
- ↑ اجْتَمَعَ شُیُوخُ أَهْلِ الْمَدِینَهِ وَ أَقْبَلُوا إِلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ( ع) فَقَالُوا لَهُ یَا أَبَا الْحَسَنِ إِنَّ فَاطِمَهَ (ع) تَبْکِی اللَّیْلَ وَ النَّهَارَ فَلَا أَحَدٌ مِنَّا یَتَهَنَّأُ بِالنَّوْمِ فِی اللَّیْلِ عَلَی فُرُشِنَا وَ لَا بِالنَّهَارِ لَنَا قَرَارٌ عَلَی أَشْغَالِنَا وَ طَلَبِ مَعَایِشِنَا وَ إِنَّا نُخْبِرُکَ أَنْ تَسْأَلَهَا إِمَّا أَنْ تَبْکِیَ لَیْلًا أَوْ نَهَاراً. مجلسی ، محمد باقر، بحار الانوار،ج 43،ص 177، مؤسسه الوفاء، بیروت، 1404 هـ ق.
