فرهنگ مصادیق:آیا دین اسلام به حیوانات ظلم کرده است!؟
مقدمه
براساس پژوهشهای آنسفالوگرافی الکتریکی(EEG) و الکتروکاردیوگرافی(ECG) دانشگاه دامپزشکی هانوفر آلمان (۱۹۷۸) و یک تز دکترای دامپزشکی دانشکده دامپزشکی تولوز (فرانسه-۱۹۹۲) ذبح شرعی تنها روش بدون درد برای ذبح حیوانات است.
به گزارش "منبری ها" این ساده انگاری است که ما رسانهای مثل "بی بی سی" را یک رسانه بی طرف و حقیقت جو بدانیم. کسانی که سیر حرکت این شبکه را دنبال کردهاند، اگر با وجدانی خالی از جهت، به آن بنگرند، چیزی بجز ضدیت با دین، خصوصا دین اسلام، مذهب شیعه، نظام جمهوری اسلامی و حرکت در راستای گسترش و تغییر فرهنگ اسلامی به فرهنگ غربی مردم ایران، در آن نمیبینند.
در برنامههای این شبکه منحوس، به صراحت به خداوند، انبیا، وحی و قرآن و هر مطلب معنوی و الهی توهین شده و با آن مبارزه میشود. در زمینه سیاسی هم که تمام هم و غم این شبکه در راستای دلسرد کردن و سست کردن مردم ایران نسبت به دین خود و انقلابی است که تشکیل دادهاند.
اما این بار شبکه انگلیسی "بی بی سی فارسی BBCPersian" در برنامه "پرگار" به بررسی حقوق حیوانات و حیوان آزاری در ایران پرداخت.
لازم به ذکر است، در ابتدا، موضوع این برنامه حیوان آزاری رایج در ایران بود، و بعد تبدیل شد به سگ آزاری و بعد هم کمبود و ظلمی که دین اسلام به حیوانات روا داشته و سگ و خوک را نجس دانسته، و بعد هم اینکه باید فقه اسلامی را کنار گذاشته و برای حفظ حقوق حیوانات، قوانین جدیدی وضع کنیم. نتیجهای هم که در آخر برنامه گرفته میشود اینکه اصلا اسلام دین درستی برای اداره جامعه نیست و باید قوانین آن کنار گذاشته شود.
اما مطالب مطرح شده در برنامه را بصورت منظم میتوان در چند موضوع خلاصه کرد:
۱- انسان خود را اشرف مخلوقات میداند و برای همین به خود اجازه تعدی به حقوق حیوانات را میدهد. البته در تمام موارد این برنامه، مراد از انسان، انسان مسلمان است.
۲- دین اسلام و فقهی که از اهل بیت ( علیهم السلام) به ما رسیده است، بسیار عقب مانده و به دور از علوم جدید است وباید کنار گذاشته شود.
۳- در ایران از همه جای دنیا، بیشتر به حیوانات ظلم میشود. و در ادامه هم فیلم حمله چند سگ به یک یوزپلنگ نشان داده میشود که صاحبان این سگها هم تماشاچی هستند.
۴- ذبح اسلامی بدترین نوع کشتن حیوانات است و در این روش حیوان بسیار رنج میکشد.
۵- اسلام به سگ و خوک توهین کرده است و این حیوانات را نجس خوانده است و همین عنوان، باعث شده است که در ایران و کشورهای اسلامی به سگ نگاه منفی داشته باشند و با این حیوان رفتار بدی بکنند.
۶- قوانین فقهی، باید بر طبق آخرین دستاوردهای دنیای علم، در زمینه نجاست حیوان یا ذبح حیوان تغییر کرده و به روز شوند که این مطلب توسط آقای "اشکوری" مطرح میشود.
اما به این شبهات باید از چند جهت پاسخ داد
بررسی حقوق حیوانات از دیدگاه منابع اسلامی
در دین مبین اسلام، خدای متعال حق مالکیّت حیوانات را به انسانها واگذار نموده است بطوریکه در سوره یس آیه ۷۱ آمده است: "آیا کافران ندیدند که از آنچه با قدرت خود به عمل آوردهایم چهار پایانی برای آنان آفریدیم که آنان مالک آن هستند؟".
لازم بذکر است که در واگذاری این مالکیت به انسانها خدای متعال برای حیوانات حقوقی را قائل شده است که به برخی از آنها در ذیل اشاره خواهد شد:
طیق آیات قرآن کریم انسان و دام هر دو از حق بهره برداری برابر از طبیعت برخوردارند بطوریکه در آیه ۴۹ سوره فرقان آمده است: "تا با آن (آبی که از آسمان فرود آمده) سرزمین مرده را زنده کنیم و آن را به آفریدههای خویش؛ چهار پایان و آدمیان بسیار بنوشانیم"
طیق آیات قرآن کریم انسان و دام از حق مشابه در استفاده از خوراک خوب و تازه(!) برخوردارند بطوریکه در سوره سجده آیه ۲۷ آمده است: "آیا ندیدند که ما آب باران را به سوی زمین خشک میرانیم و بوسیله آن زراعتهایی میرویانیم که هم خود و هم چهارپایانشان از آن میخورند؟ آیا باز هم چشم بصیرت نمیگشایند"؟
طیق آیات قرآن کریم حیوانات بدلیل داشتن شعور و ادراک در عالم خودشان از حق حیات و وجود مساوی با انسانها برخوردارند بطوریکه در سوره انعام آیه ۳۸ آمده است: "هیچ جنبندهای در زمین و هیچ پرندهای در هوا که با دو بال خویش پرواز میکند نیست مگر اینکه امّتهایی مانند شما (نوع بشر) هستند. ما هیچ چیز را در این کتاب (آفرینش ، بیان ) فروگذار نکردیم، آنگاه همه به سوی پروردگار خویش محشور میشوند".
ائمه معصومین (علیهم السلام) نیز در باب رعایت حقوق حیوانات توسط انسان نیز به نکات جالبی اشاره نمودهاند. حضرت علی (ع) به متصدیان دریافت مالیات جانداران اینطور سفارش مینمایند که: "جز خیرخواه مهربان و امین حافظ، دیگری را بر چهارپایان مگمار، کسی که بر حیوانات سخت نگیرد و آنها را تند نراند، نرنجاند و خسته نکند. وقتی آن امین حافظ گلّه را از تو گرفت به او سفارش کن شتر را از بچه شیرخوارش جدا نکند و آنقدر شیرش را ندوشد که به بچه او زیان برساند. شتران را با سوار شدن بر آنها خسته نکند. در دوشیدن شیر و سواری گرفتن میان آن شتر و دیگر شترها عدالت ورزد . باید شتر را استراحت دهد و شتری را که پایش آسیب دیده و از حرکت ناتوان شده است آهسته براند. آنها را بر سر آبگیرهایی که شترها از آن میگذرند، وارد نماید و از کناره راههای علفدار براند، نه آنجا که خشک و عاری از گیاه است" (نهج البلاغه ، نامه ۲۵ صفحه ۴۲۵ ترجمه دکتر علی شیروانی)
در منابع فقهی اسلامی نیر بابی در خصوص رعایت حقوق حیوانات وجود دارد که در آن به نکاتی از جمله ضرورت نفقه حیوانات و گستره آن اشاره مینماید. در خصوص ضرورت نفقه حیوانات در متون فقهی آمده است:
اگر کسی حیوانی را مالک شود رسیدگی و نفقه آن حیوان بر او واجب است؛ خواه آن حیوان حلال گوشت باشد خواه حرام گوشت، پرنده و غیرپرنده نیز فرقی ندارد زیرا هر کدام برای خود حرمتی دارند. گستره نفقه حیوانات در فقه اسلامی شامل خوراک، آب، مسکن، دارو و هرچیز ضروری برای ادامه معیشت و حیات حیوان میباشد.
از جمله نفقههای یاد شده برای حیوانات که بر صاحبش واجب است، تهیه پناهگاه و تغذیه اوست. اگر حیوان بتواند در مراتع و دیگر جایگاههای قابل تغذیه زندگی خود را تأمین کند، مالک آن میتواند او را برای چریدن و آشامیدن رها کند، ولی اگر حیوان نتواند از مراتع و... زندگی خود را تأمین کند، بر مالک او واجب است وسیله معیشت حیوان را فراهم کند. همچنین اگر حیوان نتواند به حدّ کافی تغذیه خود را اداره کند واجب است مالک، بقیه تغذیه او را در حدّ کفایت تأمین نماید.
در این خصوص مالک حیوان موظف است علاوه بر نفقه خود حیوان ، مراقب تأمین وسایل ادامه حیات بچه حیوان نیز باشد. بنابراین اگر جاندار بچه شیر خوار داشته باشد ، باید به اندازه کفایت تغذیه بچه ، شیر در پستان مادر نگهداری شود . لذا اگر شیر مادر فقط به اندازه احتیاج تغذیه بچه اش بوده باشد دوشیدن شیر مادر حرام است ، امّا اگر دوشیدن شیر حیوان ضرری به حیوان یا بچه اش نرساند و یا اگر بچه از علف بیابان تغذیه کند ، دوشیدن شیر واجب است، چرا که در این صورت مال مفید اسراف خواهد شد.
در خصوص پرورش دهندگان زنبور عسل نیز آمده است: "لازم است مقداری از عسل در کندو بماند تا زنبوران گرسنه نمانند و در شرایط خاص نظیر فصل زمستان لازم است که بیش از قوت او در کندو نگهدارند".
در خصوص زندگی کرم ابریشم نیز که تغذیه او وابسته به برگ توت است نیز فقها تصریح کردهاند که لازم است مالک، حیوان را حفظ کند و نگذارد تلف شود و اگر برگ کم باشد و مالک اعتنایی به حیوان نمیکند، حاکم باید از مال مالک بفروشد و برای حیوان برگ بخرد.
در مواردی نیزکه وسیله حیات به یکی از چند حیوان کفایت کند به طوری که یکی از آنها با آن وسیله بتواند نجات پیدا کند و بقیه هلاک شوند -مانند اینکه مقداری آب باشد که فقط یکی از حیوانات را بتواند نجات دهد- فرض بر دو گونه است:
در صورتی که حیوانات از همه جهات حیاتی مساوی باشند، مکلّف (اعم از چوپان یا مالک) در به کار بردن وسیله حیات برای ادامه زندگی هریک از این حیوانات مخیِّر است.
امّا اگر حیوانات از همه جهات مساوی نباشند ، مانند سگ غیرمضر و گوسفند، بدان جهت که پایان دادن به حیات گوسفند با ذبح شرعی امری است قانونی ولی مردن سگ از تشنگی خلاف قانون است، لذا باید آب به سگ داده شود تا بدون علّت هلاک نشود.
اسلام در سواری گرفتن از حیوانات و بار کشیدن از آنها نیز محدودیّتهای خاصی قائل شده است، بطوریکه از امام ششم نقل شده است که حضرت فرمودند: حیوان را بر صاحبش حقی است (از جمله) بیش از طاقت، از او بار نکشد و پشت حیوان را کرسی گفتگو قرار ندهد.
از پیامبراکرم(ص) نقل شده است که فرمودند: پشت حیوان را تخت قرار ندهید چرا که خداوند حیوان را برای شما مسخر نموده است؛ بقدری سوار شوید که رفع حاجت شود. اگر کجاوه یا بار در پشت حیوان است، مواظب باشید کج نشود.
علاوه بر محدودیتهایی که اسلام برای مالکین دامها در نحوه استفاده از آنها و یا در استفاده از محصولات آنها اشاره نموده است، اسلام انسان را نیز از هرگونه آزارو اذیّت حیوانات (اعم از جسمی و روحی) بدلیل ذی شعور بودن و صاحب درک و احساس بودن بشدّت نهی نموده است که برای نمونه به برخی روایات در این زمینه اشاره میشود:
۱- نهی از خشونت و اجحاف بر حیوانات: در این زمینه امیرالمومنین علی(ع) میفرمایند: به صورت حیوان نزنید که همانا آنها پروردگارشان را تسبیح میکنند.
۲- نهی از ذبح حیوانی در برابر حیوان دیگر.
۳- نهی از جدا کردن بچه حیوان از مادرش.
۴- نهی از ویران کردن پناهگاه و لانه حیوانات.
۲- بررسی حقوق حیوانات از نگاه فقه اسلامی و اقوال فقها در این باره بررسی منابع فقهی در زمینه حقوق حیوانات، نه تنها جالب توجه، بلکه حیرت انگیز است. بررسی فقهی مسئله حقوق حیوانات از جهت اینکه بسیار مسئله گسترده ایست، لذا علاقمندان به این مبحث میتوانند برای اطلاع از این مطلب به اینجا مراجعه کنند.
۳- ذبح اسلامی و این سؤال که آیا واقعا در ذبح اسلامی -طبق ادعای بی بی سی- حیوان با تحمل درد میمیرد؟
بحث ذبح اسلامی مبحثی است که امروزه تحت تحقیقات بسیاری از کارشناسان و دانشمندان زیست محیطی دنیا قرار گرفته است. ذبح شرعی یا مذهبی در دین اسلام و یهود وجود دارد. (در دین یهود "Kosher" نامیده میشود).
براساس پژوهشهای آنسفالوگرافی الکتریکی(EEG) و الکتروکاردیوگرافی(ECG)دانشگاه دامپزشکی هانوفر آلمان (۱۹۷۸) و یک تز دکترای دامپزشکی دانشکده دامپزشکی تولوز (فرانسه-۱۹۹۲) ذبح شرعی تنها روش بدون درد برای ذبح حیوانات است.
جدای از این مسأله، پژوهش مذکور نشان دهنده این است که چقدر ذبح شرعی، از نفوذ باکتریهای خطرناک (خصوصا اسهال خونی) به گوشت جلوگیری میکند.
اما چند جمله با بی بی سی و علاقمندان به این گفتمان:
اتفاقات فیلم بالا ممکن است خارج از نظارت نهادهای ذی ربط در این کشورها انجام شود و شاید هم با نظارت آنها، اما نکته این است که آیا بی بی سی نسبت به این موارد کور است یا واقع بین؟ اگر این فیلم از ایران تهیه شده بود، تا بحال رسانههای غربی با استناد به آن چه بلوایی علیه ایران بپا کرده بودند؟
آیا اگر اسلام سگ و خوک را نجس دانسته، بدرفتاری با آنان را هم جایز دانسته است؟ یا اینکه سگ از این حکم شرعی که متوجه او شده ناراحت میشود؟ در روایات ما در مورد سگ و خصلتهای این حیوان مطالب بسیاری بیان شده است. در حدیثی آمده است که ۶ خصلت را از سگ بیاموزید. مگر نه اینکه امام حسن (علیه السلام) یک لقمه خودشان از غذا تناول میکردند و یک لقمه جلوی سگ میانداختند؟ و این موارد با نجاست سگ -به عنوان یک حکم شرعی واجد مصلحت- هیچ منافاتی ندارند.
آیا بدرفتاری بعضی از مردم از سر ناآگاهی و عدم فرهنگ سازی با یک حیوان، باید به پای تمام مردم ایران نوشته شود؟ اصلا آیا در بحث ظلم به حیوانات، بین حیوان پرجمعیت و حیوان در حال انقراض فرق است؟ ما در پایان این فیلم دردناک اشاره کردیم که حتی این فیلم هم دلالت بر فرهنگ تمامی مردم آن جوامع و حتی رضایت دولتهای این جوامع از این اعمال ندارد. حال بی بی سی با نشان دادن کشته شدن یک پلنگ، آن هم توسط چند سگ، این موضوع را به تمامی ایران و اسلام نسبت میدهد؟
گذشته از این فیلم، دشمنان انقلاب و اسلام، رفتار با ماهی و زنده سرخ کردن آن در روغن داغ را در رستورانهای چین ندیدهاند؟ آیا رفتار با میمون و انواع و اقسام غذاهایی که با نهایت قساوت در جای جای دنیا تهیه میشود را ندیدهاند؟ رفتار با گاو و نیزه باران کردن و در آخر هم قطع نخاع و فلج کردن آن را در استودیومهای بزرگ اسپانیا ندیدهاند؟ پس چرا فقط ایران و اسلام تحت الشعاع قرار میگیرند؟
آیا رهبر این دین یعنی امیرالمؤمنین ( سلام الله علیه) که کارشناس بی حیای بی بی سی از ایشان با تعبیر ظالم به حیوانات[!] یاد میکند، همان شخصی نیست که فرمود: «اگر تمام عالم را به من بدهند که یک کاه از دهان یک مورچه بگیرم، این کار را نخواهم کرد»
سیره عملی اولیای خدا در طول تاریخ اسلام نسبت به حیوانات، حیرت انگیز است و غربیها اگر صد سال فکر کنند هم عقلشان به این رفتار و اینگونه رعایت کردن حقوق حیوانات نمیرسد. از آن بزرگی که راه طولانی را برگشت و مورچهای را که روی عبایش مانده بود را برگرداند و در محل اولش قرار داد که حیوان بیچاره گیج نشود، تا آن عالمی (مقدس اردبیلی) که به علت کتکی که به حیوانش زدند، آمدن به ایران و افتتاح مسجد امام اصفهان به دعوت شاه عباس را رها کرد و به نجف برگشت.
آیا گردانندگان بی بی سی همانهایی نیستند که به رژیم غاصب صهیونیستی در قتل عام چند هزار نفر -اعم از زن و کودک- با توجیه دفاع از خود، و به امریکا بابت خاکستر کردن ۲۴۰ هزار نفر در هیروشیما و ناکازاکی با توجیه اتمام جنگ جهانی، حق میدهند و مستند میسازند و جنایات آنها را توجیه منطقی میکنند؟
در پایان یادآور میشویم که مشکل اصلی رسانههای غربی و به طور کلی دنیای غرب، گسترش روزافزون اسلام گرایی در سطح جهان است و دم زدن از مفاهیم فریبندهای همچون حقوق حیوانات و حقوق مدنی و حقوق بشر و... بهانههایی برای ارائه تصویر مخدوش از این دین آسمانی میباشند.
