فرهنگ مصادیق:آیا اصرار بر گناه موجب تشدید کیفر می شود؟
پرسش
آیا کیفر گناهانی مانند زنا و گوش کردن موسیقی و ... برای بار اول در مقایسه با بار دوم یا بیشتر به طور مداوم زیاد میشود؟
پاسخ اجمالی
اصرار بر گناه به دو معنی به کار میرود: ۱- تکرار گناه؛ ۲- ارتکاب گناه بدون این که به دنبال آن توبه و استغفار باشد.
اصرار بر گناه آثار و تبعات بسیار سختی به دنبال دارد. و در آیات و روایات شدیداً مورد مذمت واقع شده و به بعضی از آثار آن مثل تبدیل شدن گناه صغیره به کبیره، خروج از دایره تقوا ، بدبختی ، عدم قبول طاعت، کشاندن انسان به مرز کفر و الحاد و... اشاره شده است. یکی از آثار تکرار و اصرار بر گناه تشدید مجازات و عقوبتهای دنیوی و اخروی گناه است، مثل این که اگر کسی مرتکب گناه کبیره شود و دوبار حد بر او جاری شود بار سوم کشته میشود.
پاسخ تفصیلی
ابتدا باید دید ضابطه در اصرار بر گناه و معنای آن چیست؟ اصرار بر گناه به دو معنی به کار میرود:
۱. تکرار گناه : قدر مسلم از معنی اصرار، تکرار عملی گناه است بدون پشیمان شدن به طوری که در عرف گفته شود مداومت بر آن گناه نموده و پر واضح است کسی که بر گناه اصرار میورزد، از ارتکاب آن پشیمان نیست.
۲. ارتکاب گناه (حتی یک بار) بدون عزم و تصمیم و اراده بر توبه و استغفار از آن. در روایتی از امام باقر (ع) آمده است: اصرار بر گناه این است که انسان گناه کند و استغفار نکند و تصمیم بر توبه و بازگشت نگیرد.[۱] و روایتی دیگر از پیامبر اکرم (ص) چنین است: اصرار بر گناه ندارد کسی که استغفار میکند، اگرچه در روز هفتاد بار یک گناه را انجام بدهد.[۲]
با توجه به این احادیث و احادیث دیگر معلوم میشود که اصرار بر گناه وقتی معنی پیدا میکند که توبه و استغفار در پی ارتکاب گناه نباشد.
اثرات اصرار بر گناه
اصرار بر گناه در آیات و روایات شدیداً مورد مذمت واقع شده و بعضی از آثار سوء آن بیان شده است که عبارتند از:
۱. تبدیل شدن گناه صغیره به کبیره: در روایتی آمده است، هیچ گناه صغیرهای همراه با اصرار نیست و هیچ گناه کبیرهای همراه با استغفار نیست.[۳] یعنی اگر کسی اصرار بر گناه داشت اگر چه گناهش صغیره باشد تبدیل به کبیره میشود و اگر کسی توبه و استغفار کند اگر گناهش کبیره هم باشد از کبیره بودن خارج میشود.
۲. خروج از دایره تقوا: قرآن در شرح حال متقین میفرماید: و آنها کسانی هستند که وقتی مرتکب گناه زشتی میشوند یا به خود ستم میکنند به یاد خدا میافتند و برای گناهان خود طلب آمرزش میکنند (و کیست جز خدا که گناهان را ببخشد؟) و بر گناه خود اصرار نمی ورزدند.[۴]
۳. عدم قبول طاعت: امام صادق (ع) فرمود: به خدا سوگند که خداوند چیزی از طاعت بندهای را با اصرارش بر گناه نمیپذیرد.[۵]
۴. بدبختی: امام صادق (ع) فرمود: پیامبر اکرم (ص) فرمود: علامات بدبختی عبارتند از: خشک بودن چشم (نداشتن اشک و گریه)، قساوت قلب (سنگ دلی)، حرص شدید بر دنیا و اصرار بر گناه .[۶]
۵. کم شدن قبح گناه.
۶. کشاندن انسان به مرز کفر و الحاد: قرآن میفرماید: سرانجام کسانی که به گناه اصرار میورزند به تکذیب آیات خدا و مسخره کردن آن میرسند.[۷]
۷. تشدید مجازات و عقوبتهای دنیوی و اخروی گناه: در روایات آمده است کسانی که مرتکب گناه کبیره میشوند و دوبار حد بر آنها جاری شده بار سوم کشته میشوند.[۸]
همچنین در روایات در مورد عمل زشت و شنیع زنا آمده است که زنا کاری که سه بار شلاق خورده بار چهارم کشته میشود.[۹]
بنا بر این بعد از ارتکاب هر گناهی هر چند کوچک باید سریعاً توبه کرده و قصد بازگشت دوباره به آن را نداشته باشیم چرا که اصرار بر گناه و تکرار آن رفته رفته بنده را از خدا دور میکند و دلش را سیاه مینماید و در این صورت است که توفیق توبه از انسان سلب میشود.
پانویس
- ↑ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَمْ یُصِرُّوا عَلی ما فَعَلُوا وَ هُمْ یَعْلَمُونَ قَالَ الْإِصْرَارُ هُوَ أَنْ یُذْنِبَ الذَّنْبَ فَلَا یَسْتَغْفِرَ اللَّهَ وَ لَا یُحَدِّثَ نَفْسَهُ بِتَوْبَةٍ فَذَلِکَ الْإِصْرَارُ، محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج 2، ص 288، بابُ الْإِصْرَارِ عَلَی الذَّنْبِ، حدیث 2
- ↑ انوار التنزیل، ج 1، ص 182
- ↑ کافی، ج 2، ص 282، بابُ الْإِصْرَارِ عَلَی الذَّنْبِ، حدیث 1
- ↑ آل عمران،135: وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ
- ↑ قال أَبِی بَصِیرٍ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ لَا وَ اللَّهِ لَا یَقْبَلُ اللَّهُ شَیْئاً مِنْ طَاعَتِهِ عَلَی الْإِصْرَارِ عَلَی شَیْءٍ مِنْ مَعَاصِیهِ کافی، ج 2، ص 288، َبابُ الْإِصْرَارِ عَلَی الذَّنْبِ حدیث 3
- ↑ شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج 15، ص 337، حدیث 20680. عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مِنْ عَلَامَاتِ الشَّقَاءِ جُمُودُ الْعَیْنِ وَ قَسْوَةُ الْقَلْبِ وَ شِدَّةُ الْحِرْصِ فِی طَلَبِ الدُّنْیَا وَ الْإِصْرَارُ عَلَی الذَّنْبِ
- ↑ روم ، 10.ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاءُوا السُّوأَى أَنْ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَكَانُوا بِهَا يَسْتَهْزِئُونَ
- ↑ کافی، ج 7، ص 191، حدیث 2
- ↑ همان، حدیث 1
