فرهنگ مصادیق:آیات صریح قرآن درباره حرام بودن مشروب کدام است؟
مقدمه
حکم حرام بودن شراب در برخی آیات قرآن کریم و فرمایشات معصومین(ع) وارد شده و در حرمت آن هیچ تردیدی باقی نمانده است(مائده، آیه ۹۰ و ۹۱ - بقره، آیه ۲۱۹). در قرآن کریم آیات بسیاری درباره شراب نازل شده است که ما به برخی از آنها اشاره میکنیم:
حرمت شراب
در رابطه با حرمت شراب گفتنی است که بیان احکام در صدر اسلام به صورت تدریجی بوده است. چون پذیرش لازم برای بیان دفعی وجود نداشته است. از همین رو در آیه ۲۱۹ سوره بقره، «یسئلونک عن الخمر و المیسر قل فیهما اثم کبیر و منافع للناس و اثمهما اکبر من نفعهما و یسئلونک ما ذا ینفقون قل العفو کذلک یبین الله لکم الایات لعلکم تتفکرون» ابتدا نفع و ضررهای مسکرات و این که مضار آن بیشتر از منافع آن است بیان گردیده ولی بعدا در آیه ۹۰ سوره مائده حرمت آن به طور کلی بیان گردیده است.
در اینجا چند مسئله باید مورد توجه قرار گیرد:
الف. باید گفت که مسئله حرمت خمر و شراب، در همه ادیان الهی حرام بوده، و هیچ آیینی که از تحریف بشر مصون مانده باشد، شرب خمر را جایز نمیداند. روایتی از امام رضا علیه السلام نقل شده است که فرمودند: ما بعث الله نبیا الا بتحریم الخمر... [۱] خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نکرد، مگر آنکه شراب را در شریعت او حرام نمود. بنابراین تصور این که حرمت شراب فقط مربوط به دین اسلام است، تصوری نادرست میباشد و اینکه امروزه در برخی ادیان شرب خمر را حلال میشمارند، این خود یکی از نشانههای تحریفهایی است که در آیینهای الهی به دست بشر صورت گرفت [۲] که نمونة بارز آن را میتوان در دین یهود، و همین طور در تحریفاتی که در دین مسیح توسط پولس قدیس صورت یافت، پیگرفت.
ب. باید دانست احکام الهی براساس مصالح و مفاسد است یعنی حلالیت نشانه مصلحت و فایده داشتن آن برای انسان است و حرمت نشانه مفسده و ضرری است که آن برای انسان دارد.
البته احکام الهی مورد وضعی است و ممکن است بنا بر مصالح مهمتر و یا به دلایل ویژه دیگری مدتی برای برخی مردم ابلاغ نشود و یا واجب نشود مانند ماهیگیری که کاری حلال است ولی روزهای شنبه برای یهودیان حرام شده است. اما این گونه موارد با حرمت ذاتی برخی چیزها مانند گوشت، خون و شراب فرق میکند.
ج. ضرر و زیان فردی و اجتماعی شراب بر کسی پوشیده نیست، هر چند ممکن است منافع زودگذر و اندکی داشته باشد چنان که قرآن کریم هم تصریح فرموده است: «یسئلونک عن الخمر والمیسر قل فیهما اثم کبیر و منافع للناس و اثمهما اکبر من نفعهما»؛ درباره شراب و قمار از تو میپرسند، بگو: در آن دو گناهی بزرگ و سودهایی برای مردم است و گناهشان از سودشان بزرگتر است» [۳].
و نیز در آیه ۹۰ و ۹۱ از سوره مائده، قمار بازی و میگساری اعمالی پلید و از ابزار شیطان معرفی شده است.
ضررهای بس گرانی که بر اثر شراب خواری بر روح و جسم انسان وارد میشود، به گونهای: «انما الخمر والمیسر والانصاب والازلام رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه...» است که فغان دانشمندان، روان شناسان و پزشکان جوامع غربی را درآورده است، در اینجا نظریه دانشمندان را در مورد زیانهای شراب به طور فشرده بیان میکنیم:
۱. اثر الکل در عمر انسان؛ یکی از دانشمندان مشهور غرب اظهار میدارد که هرگاه از جوانان ۲۱ ساله تا ۲۳ ساله معتاد به مشروبات الکلی، ۵۱ نفر بمیرند، در مقابل از جوانهای غیر معتاد، ۱۰ نفر هم تلف نمیشوند.
دانشمند مشهور دیگری ثابت کرده است که جوانهای ۲۰ ساله، که انتظار میروند پنجاه سال عمر کنند در اثر نوشیدن الکل، بیشتر از ۳۵ سال عمر نمیکنند.
۲. اثر الکل در نسل بشر؛ دانشمندان به تجربه ثابت کردهاند، کسی که در حین انقاد نطفه مست است، ۳۵ درصد از عوارض الکلیسم حاد را به فرزند خود منتقل میکند و اگر زن و مرد هر دو مست باشند، صد در صد عوارض حاد در بچه ظاهر میشود، براساس آماری که در این زمینه وجود دارد، کودکانی که زودتر از وقت طبیعی به دنیا آمدهاند، از پدران و مادران الکلی ۴۵ درصد و از مادران الکلی ۳۱ درصد و از پدران الکلی ۱۷ درصد بودهاند. کودکانی که هنگام تولد توانایی زندگی را ندارند، از پدران الکلی ۶ درصد و از مادران الکلی ۴۵ درصد و نیز کودکانی که فاقد نیروی کافی عقلایی و روحی بودهاند، از مادران الکلی ۷۵ درصد و از پدران الکلی نیز ۷۵ درصد بوده است.
۳. اثر الکل در اخلاق؛ در شخص الکلی عاطفه خانوادگی و محبت نسبت به زن و فرزند ضعیف میشود، به طوری که مکرر دیده شده که پدرانی، فرزندان خود را با دست خود کشتهاند.
۴. زیانهای اجتماعی الکل؛ طبق آماری که «انیستتوی» پزشکی قانونی شهر «نیون» در ۱۹۶۱ تهیه نموده است، جرایم اجتماعی الکلیستها از این قرار است:
مرتکبین قتلهای عمومی ۵۰ درصد. ضرب و جرحها در اثر نوشیدن الکل ۸/۷۷ درصد. سرقتهای مربوط به الکلیستها ۵/۸۸ درصد. جرایم جنسی مربوط به الکلیستها ۸/۸۸ درصد میباشد. این آمار نشان میدهد که اکثریت قاطع جنایات و جرایم بزرگ در حال مستی روی میدهد. خلاصه ضررهای شراب آن قدر زیاد است که به گفته یکی از دانشمندان اگر دولتها ضمانت کند درب نیمی از میخانهها را ببندند، میتوان ضمانت کرد که از نیمی از بیمارستانها و تیمارستانها بی نیاز شویم». [۴].
به خاطر همین آثار منفی و خانمانسوز شراب خواری است که اسلام آن را تحریم کرده و آیاتی بر مذمت میگساری نازل شده است.
