فرهنگ مصادیق:آسیب شناسی انقلاب اسلامی در حوزه نهادینه سازی فرهنگ دینی
محتویات
- ۱ چکیده
- ۲ مقدمه
- ۳ آسیب شناسی انقلاب اسلامی از دیدگاه حضرت امام خمینی(ره)
- ۴ عدم حضور اندیشمندان و روحانیت در صحنه
- ۵ نفوذ فرصت طلبان
- ۶ پیروی ازتمایلات نفسانی و گرایش به زندگی اشرافی
- ۷ بر مسند رسیدن راحت طلبان
- ۸ ایجاد اختلاف
- ۹ فراموش شدن هدف
- ۱۰ دور شدن از اصل ولایت فقیه
- ۱۱ تضعیف ارزشها و نهادهای انقلابی
- ۱۲ نفوذ در دستگاههای اجرایی
- ۱۳ دیدگاه آسیب شناسی فرهنگی انقلاب اسلامی مقام معظم رهبری
- ۱۴ بخش دو تحقیق
- ۱۵ ویژگیهای تهاجم فرهنگی
- ۱۶ اهداف تهاجم فرهنگی
- ۱۷ محورهای تهاجم فرهنگی
- ۱۸ راههای مقابله با تهاجم فرهنگی
- ۱۹ بخش سوم تحقیق
- ۲۰ جمع بندی و نتیجه گیری
- ۲۱ فهرست منابع
چکیده
آسیب شناسی انقلاب اسلامی در حوزه نهادینه سازی فرهنگ دینی در صدد بررسی و شناخت آفات و آسیبهایی است که عناصر شکل دهنده و سازنده انقلاب را تحت تأثیر خود قرار دادهاند و بعضا مانند غباری ، روی حقیقت و گوهر ناب انقلاب اسلامی را پوشاندهاند.
آسیبها، صرفنظر از میزان تخریب و خسارتی که به مسائل و باورهای انقلابی افراد وارد میسازند و مسائل روبنایی فرهنگ اسلامی را مورد هجوم قرار میدهند، آنچنان در متن و جوهره فرهنگ جامعه نفوذ میکند که میتواند مقاومت برخی افراد رادر برابر مفاسد تضعیف کند.
این قبیل کنشها به تدریج نهادینه شده و در نتیجه به استحاله فرهنگ اصیل انقلابی و رایج در جامعه اسلامی پرداخته و سرانجام منجر به شکلگیری نوع جدیدی از فرهنگ غیر میشوند که با فرهنگ اولیه و اصیل انقلاب اسلامی تفاوت بارز دارند. خطر کمرنگ شدن ارزشهای والای فرهنگ انقلاب اسلامی و یا حتی خطر تخریب و تضعیف بخش اعظمی از آن، ممکن است از بطن جامعه متوجه ساختار فرهنگی جامعه شود و در برابر ارزشهای وارداتی فرهنگ بیگانه (تهاجم فرهنگی غرب )سست و تضعیف گردد.
به هر حال چون، فرهنگ و گفتمان انقلاب اسلامی یک جریان ارزشمند و پویایی است که با تحول جهانبینی مردم ایران توسط حضرت امام خمینی (ره) پدید آمده و تداوم دارد و رمز جاودانگی این انقلاب را باید در قدرت راهبردی نظام مترقی مبتنی برولایت فقیه ، همراهی و پایداری مردم و مسئولان دلسوز کشوربر آرمانها و ارزشهای انقلاب اسلامی دانست . بنابراین اگر بحث آسیبشناسی فرهنگ انقلاب اسلامی مطرح میشود به این معنا نیست که این انقلاب از درون دارای عیب و نقص بوده است و اکنون این نواقص هویدا گردیدهاند، بلکه به این علت است که در اثر سوء مدیریت، موازی کاری و سهلانگاری برخی از متولیان، شرایط انقلاب اسلامی و هجمههای بیامان دشمنان خارجی و ایادی داخلی آنها بویژه در حوزه جنگ فرهنگی آسیبهایی رابر پیکره آن وارد نموده است که با شناخت دقیق آنها میتوان راه کارهای مقابله را ترسیم کرد.
مقدمه
واژه آسیبشناسی که از علوم پزشکی وارد شده به معنای "بحث مطالعه علل بیماری و عوارض و علایم غیر عادی " است که امروزه در همه رشتهها ، از جمله علوم اجتماعی و انسانی بکار میرود.
آسیبشناسی در زمینه مسائل فرهنگی اصولاً به مطالعه و بررسی دقیق عوامل زمینهسازو پدیدآورنده آفات و آسیبهای موجود در زمینه فرهنگی میپردازد و هدف اصلی از چنین مطالعاتی تکمیل و تأمین فرایندهای مناسب برای دفع و رفع آفات و آسیبها میباشد.
پس اهمیت وچرائی آسیبشناسی انقلاب اسلامی در حوزه فرهنگ دینی هنگامی مؤثر است که اهداف و آرمانهای آن بهخوبی شناخته شوند وآفتها با توجه در شرایط و اقتضائات داخلی و خارجی مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد تا بالنهایه امکان تبیین راه کارهای مقابله با آن فراهم گردد.
بنابر این اولین سؤال مهم واساسی مطروحه این است که :
آیا اقدامات صورت گرفته فرهنگی بویژه در حوزه دینی طی سه دهه اخیر بامبانی و اهداف اسلامی همراه بوده است؟همچنین آیا :
۱-این اقدامات توانسته است در رشد فرهنگی و معنوی جامعه مؤثر باشد ؟
۲-متولیان امور فرهنگی اعم از دولتی و غیر دولتی در این عرصه به میزان لازم تلاش نمودهاند ؟
۳-آیاهجمههای فرهنگی دشمنان تاثیرزیادی داشته است ؟
در پاسخ به سؤالات قابل طرح ، بطور اجمال باید گفت :
بدلیل غنای موجود و مشهود فرهنگ ناب اسلامی در جوهره انقلاب اسلامی ، مطمئنا هدف از اقدامات صورت گرفته توسط تمامی متولیان ، رشد و بالندگی فرهنگ دینی و تقرب به مبانی ، اهداف و آرمانهای اسلامی میباشد، ولیکن بدلیل کاستیها و عدم هماهنگی متولیان امردر بخشهای مختلف همچنین عوامل مختلف ناشی از نفوذ فرهنگ غرب و علیرغم گسترش ابزارهای مختلف ارتباطی و رسانهای ، میزان ارتقاء فرهنگی جامعه در برخی زمینهها بویژه در حوزههای تربیت دینی ،سبک زندگی ،تولید آثار و منابع علمی ، ارائه الگوهای عملی در بخشهای ،آموزشی ، اقتصادی ، مدیریتی، ایجاد رابطه قوی بین حوزه ، دانشگاه و جامعه متاسفانه در حد مقبولی قرار ندارد که بخاطر عدم دقت کافی در این عرصههای مهم،آسیب هائی بر پیکره قوی فرهنگ جامعه ایران اسلامی وارد شده است که با شناخت همین نواقص و اشکالات است که میتوان آفت زدائی کرده و رسیدن به نقطه مطلوب را تسهیل نمود .
مع الوصف هدف نگارنده از تحقیق در این زمینه با مداقه در فحوای موضوع برآنست که قدمی ولو مزجات، در راستای تبیین اهداف متعالی نظام مقتدر اسلامی در حوزه مهم و اثر گذار فرهنگی بویژه با رویکرد اسلامی برداشته باشد تا ضمن شناخت آفات و خسارتهای مترتب و ناشی از عدم توجه به این مهم، به واکاوی برخی غفلتهای سهو و عمد نیز نیم نگاهی ولو در حد اشاره داشته باشد. باشد تا انشاء ا... با تلاش سایر علاقمندان منجر به رشد هرچه بیشتر معنویات با محوریت نهادینه سازی فرهنگ ناب اسلامی در برابر فرهنگ وارداتی غربی گردد . البته بدلیل اهمیت موضوع و توجه ریشهای به مقوله مهم فرهنگ دینی در انقلاب اسلامی و مداقه در این مهم که این انقلاب اساسا و به شکلی روشن از جمله اتفاقات ناب و نادر دوران معاصر است که با رویکردی عمدتا ایدئولوژیکی و فرهنگی که با تاثیرات شگرف وبرگرفته از آموزههای اسلامی همراه و به وقوع پیوسته است ، لزوم وجوب حفظ و تداوم اهداف و آرمانهای الهی این نظام مقدس اسلامی را که زمینه ساز ظهور پر نور و سرور منجی عالم بشریت حضرت امام عصر (عج)را نوید میدهد بر همه آحاد جامعه بویژه اهل علم نمایان تر میشود. مع الوصف ، بدلیل گستردگی این حوزه ، فعالیت هائی در بخشهای مختلف اعم از: انتشار کتب ،مقالات ،جزوات ، تحلیلها ،تولیدبرنامهها و نرم افزارها ،فعالیتهای رسانهای ، ایجاد سایتها ، وبلاکها و آثار مکتوب و شفاهی اشخاص حقیقی و حقوقی صورت گرفته ،ولیکن این نوشته نیز در حد بضاعت سعی نسبی بر کاربرد ی بودن تحقیق دارد تا شاید انشاء ا... به سهم و زعم نگارنده مؤثر افتد.
بنابر این ضرورت طرح مباحث از این جهت مهم است که بدلیل میزان سرمایه گذاری زیاد دشمنان در حوزههای مرتبط با استحاله فرهنگ دینی و حتی ملی ،با مداقه در این باب میبایست متوجه باشیم امروزه تغییر نظامها خصوصا از نوع ایدئولوژی محور با ابزارهای سخت علاوه بر هزینههای اقتصادی و سیاسی مترتب بر آن، امری تقریبا نا کارآمد به حساب میآید،زیرا تمرکز بر جنگ نرم با تاکید بر مقولههایی چون تغییرات فرهنگی ،اجتماعی با استفاده از ابزارها و تجهیزات گسترده ارتباطی و اجتماعی دشمنان همچنین گسترش ارتباطات مجازی و فیزیکی بین ملل و جنگ نرم فرهنگها که با هدف تضعیف آنها بویژه در مقابله با فرهنگ غنی اسلامی ، شیعی صورت میگیرد ،موضوعی بسیارمهم و در خور توجه است که بررسی، شناخت، آگاه سازی جامعه و متولیان امر برای مقابله با آنها امری لازم و به طریق اولی کاملا ضروری است. پس اهمیت مباحث را نیز میتوان به شکلی از میزان تلاش و سرمایه گذاری دیگران و تاثیر ات مشهود آن فهمید. .
بخش اول تحقیق :
در این بخش سعی بر این است ابتدا ضمن معرفی ارزشهای فرهنگ اسلامی از دیدگاه بزرگان نظام اسلامی بویژه حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری و متعاقب آن آفاتی که این ارزشها را تهدید میکند، مطرح شود تا شاید بار دیگرتلنگری باشد برای همه بوپژه مسئولین دلسوز جمهوری اسلامی ایران .
آسیب شناسی انقلاب اسلامی از دیدگاه حضرت امام خمینی(ره)
پیچیدهترین و مقتدرترین پدیدهها نیز به طرقی آسیب بردار و قابل تضعیف اند جز آنچه که به جد و جهد متصل به سرچشمه قدرت و تواناییها ی ذات اقدس الهی باشد. لذا آنچه که میتواند اقتدار ، پویایی و استمرار انقلاب اسلامی را مورد تهدید قرار دهد مانند هر پدیده دیگر دارای دو منشاء است: یکی منشاء درونی و دیگری منشاء بیرونی.
آسیبهای داخلی (درونی) انقلاب اسلامی
نفوذ افکار و اندیشههای انحرافی
این اندیشهها از دو طریق نفوذ میکنند ،یکی از طریق دشمنان، هنگامی که یک نهضت اجتماعی اوج میگیرد و جاذبه پیدا میکند و مکتبهای دیگر را تحت الشعاع قرار میدهد.
دیگر از طریق دوستان و پیروان به علت ناآشنایی درست با مکتب، مجذوب یک سلسله نظریات و اندیشههای بیگانه و یا استحاله شدگان فرهنگی میگردند و آگاهانه یا ناآگاهانه آن نظریات رنگ و لعاب مکتبی و ارزشی میدهند و عرضه مینمایند.
عدم حضور اندیشمندان و روحانیت در صحنه
در این نوع ازحضور مقصود حضور جامع و مانع در صحنه است. حضور در هر جا که ممکن است خطری انقلاب را تهدید کند که به چشمی بیدار و ذهنی هوشیار و اندیشهای نقاد احتیاج است. بزرگترین تاثیر حضور در صحنه، حضور در صحنه تفکر و اندیشه و جوابگویی به نیازهای فکری جامعه است که شدیدا تشنه تحول و پویایی است.
این مهم مانع از نفوذ نااهلان و نامحرمان و مغرضان و جاهلان و خودباختگان به عرصه اندیشه و مدیریت انقلاب اسلامی میگردد.
نفوذ فرصت طلبان
رخنه و نفوذ افراد فرصت طلب در درون یک نهضت از آفتهای بزرگ هر نهضت است. مراقبت باشیم که با طناب پوسیده و نخ نما شده فرصت طلبان در چاه گرفتار نشویم زیرا طعم تلخ فرصت طلبان را در دوره مشروطیت چشیدهایم و آنگاه که طناب به گردن مشروطه چیان انداختند.
پیروی ازتمایلات نفسانی و گرایش به زندگی اشرافی
گرایش به نفسانیات و تجملات مادی و زندگی اشرافی پدیده بیماری زایی است که شخصیت انسان را تدریجاً به اعماق ورطه هلاکت و نیستی فرو میکشد و برهمین اساس حضرت امام (ره) دولتمردان مردم و متمکنین را به تعدیل زندگی و دوری از این خصلت به عنوان یک ضد ارزش فرا میخواند و متقابلا از فقرا و زاغه نشینیان اجتماع تکریم مینماید و بیش از همه روحانیان را به حفظ زی طلبگی و ساده زیستی توصیه مینماید.
بر مسند رسیدن راحت طلبان
به قدرت و منصب رسیدن راحت طلبان اصالت انقلاب را تهدید میکند و میتواند موجب آسیب رساندن به آن گردد. راحت طلبان چه در صحنه سیاست و اداره داخل کشور و چه در عرصه بین الملل، حرکتها و باید و نبایدها را بر محوریت تحصیل راحتی خویش تفسیر، تائید و یا رد میکنند راحت طلبان هیچگاه در اندیشه رفاه عمومی و توزیع عادلانه ثروت نبوده و نخواهند بود. راحت طلبی مسئولان بلند پایه نظام اسلامی و مدیران ارشد اجرایی کشور آنان را به زخارف دنیوی متمایل و تدریجاً طماع خواهد ساخت و طمع، عقل معاش و عقل معاد را از ایشان خواهد ربود. و به همین دلیل حضرت امام (ره) در این زمینه هشدار داده و اخطار نمودهاند.
ایجاد اختلاف
از بزرگترین خطرات و تهدیداتی که همواره انقلاب اسلامی را تهدید نموده است، ویروس اختلاف میان صفوف مختلف جامعه بوده است این اختلاف افکنی به منظور تفرقه اندازی میان گروههای موثر بر سرنوشت اجتماع صورت میپذیرد و لذا حضرت امام (ره) با اعلام خطر یاد شده زنگ هشدار را برای امت اسلام به صدا در آورده است.
فراموش شدن هدف
به شهادت تاریخ یکی از عوامل آسیب رساندن به نهضتهای مردمی ریشه دار و با اصالت، استفاده از عامل زمان در به فراموشی کشاندن ا هداف انقلاب میباشد. دشمن در این پروژه اهداف فرعی را بجای اهداف اصلی معرفی میکند و به بزرگنمایی مسائل اقتصادی و اجتماعی میپردازد و نهایتاً تبلیغ میکنند که انقلاب از اهدافش فاصله گرفته و یا از آنها عدول نموده است. حضرت امام (ره) نیز در این زمینه هشدارهایی متذکر شدهاند.
دور شدن از اصل ولایت فقیه
ولایت فقیه رکن انقلاب اسلامی و اساس برپایی خیمه نظام و حکومت اسلامی در عصر غیبت حضرت امام زمان(عج) میباشد.برای دشمنان انقلاب اسلامی از آغاز تاکنون قطع این ستون و فروپاشی خیمه انقلاب هدف اصلی بوده است. حضرت امام (ره) همواره مردم ایران را در خصوص پاسداری از این رکن اساسی جامعه اسلامی تذکر و روشنگری نمودهاند.
تضعیف ارزشها و نهادهای انقلابی
دشمنان انقلاب اسلامی با توجه به نقش امیدوار کننده و تاثیرگذار این ارزشهای بر آمده از دل انقلاب در باور مردم به اصالتها و ارزشگذاری و ارزیابی ثمرات انقلاب به تضعیف، تحریف و مخدوش نمودن چهره این شاخصها همت میگمارند.
حضرت امام(ره) در مواضع مکرر خود نسبت به این مواضع نیز هشدار دادهاند.
نفوذ در دستگاههای اجرایی
یکی دیگر از آسیبهای انقلاب اسلامی نفوذ نااهلان و افراد ظاهرالصلاح در دستگاههای اجرایی کشور و تصدی مناسب و مسئولیتهاست. ایشان ممکن است با حمایت یا بدون حمایت اجانب بر سر کار آیند و لذا حضرت امام (ره) در فرازهایی از وصیتنامه سیاسی- الهی خود به این مهم اشاره داشتهاند و نسبت به این عامل بیماری زای خطرناک هشدار دادهاند.
آسیبهای خارجی (بیرونی) انقلاب اسلامی
از جمله آسیبهای فرهنگی دیگری که حضرت امام (ره) برای انقلاب اسلامی خطرات آن را پیش بینی و براساس عملکرد گذشته و دشمنان و تجارب طولانی مبارزات خود آن آسیبها را شناختهاند موضوع آسیبهایی است که کیان انقلاب اسلامی را از بیرون تهدید میکند و منشاء خارجی دارد.
از نگاه حضرت امام (ره) این آسیبهای بیرونی میتواند از دو منشاء زیر سرچشمه گیرد.
شبیخون و تهاجم فرهنگی
دشمنان انقلاب سلامی همواره دنبال این هدف بوده و هستند که با تخریب فرهنگ و لشگرکشی فرهنگی ،سمت و سوی دلخواه خود را در مقابله با انقلاب اسلامی پیاده نمایند وبه جامعه تلقین فقر فرهنگی را دیکته و تحمیل نمایند. چرا که با این هدف میتوانند به چپاول سرمایه و ثروت ملت پرداخته و خودناباوری را ترویج نمایند . حضرت امام (ره) در این خصوص مردم را به قناعت، خودباوری و خودسازی و گریز از مصرف زدگی توصیه فرمودهاند.
بحرانهای سیاسی
یکی دیگر از آسیبهای تهدید کننده انقلاب اسلامی بحران آفرینی در روابط بین المللی جمهوری اسلامی ایران است. حضرت امام (ره) تا زمانی که در حیات بودند هیچگاه از موضع ضعف با دنیا و قدرتمندان سخن نگفتند و همواره در موارد آشکار خیانت به حقوق ملت و ظلمها و ستمها به آنان نیز تاختهاند. ضمن آنکه معتقد به حسن روابط با جهان بودهاند و امروز نیز نظام اسلامی و پیرو ان همان سیاستهای حضرت امام ( ره ) در موضوع انرژی هستهای سر سوزنی کوتاه نیامدهاند.
بنابراین حضرت امام (رحمة الله علیه ) به عواملی از قبیل انحراف از ارزشهای اسلامی و اخلاقی، اختلاف و تفرقه، بی تفاوتی سیاسی، خودباختگی در مقابل فرهنگ غرب، سوء مدیریت، وابستگی و تحریف تاریخی آرمانها و ارزشهای انقلاب اسلامی اشاراتی دارند که به بررسی بعضی از آنها پرداختیم.و در ادامه هم به برخی نظرات مقام معظم رهبری میپردازیم :
دیدگاه آسیب شناسی فرهنگی انقلاب اسلامی مقام معظم رهبری
رهبر فرزانه انقلاب اسلامی نیز بهویژه در طول چند سال گذشته با دقت بسیاری تهدیدها، آسیبها و آفات انقلاب اسلامی و توسعه فرهنگ دینی را یادآوری و گوشزد نموده اندکه موارد زیر بهطور خلاصه دیدگاه معظم له را در این رابطه به اجمال نشان میدهد:
تحجر ـ میکروب ارتجاع و بحران ارزشها ـ روشنفکران مرتجع ـ اسلامی نبودن دانشگاهها ـ غفلت از تهاجم فرهنگی ـ متحول نشدن مراکز علمی و دینی همچون حوزههای علمیه با تغییرات زمان ـ عدم آگاهی نسل جوان ـ انفعال ـ ظهور طبقه نو کیسه ـ عدم وجدان کاری ـ بیانضباطی اقتصادی ـ اشرافی گری ـ فقر ـ نزاع بین جناحهای سیاسی ـ انحراف خواص ـ قبیله گرایی ـ دست کم گرفتن توطئههای دشمن ـ ترویج جدایی دین از سیاست ـ جدایی مردم و مسئولین ـ انزوای نیروهای حزباللهی و بسیجی ـ بینظمی اجتماعی ـ عدم تحقق عدالت ـ شکاف در وحدت و ...
بخش دو تحقیق
نگاهی اجمالی به آسیب شناسی فرهنگی انقلاب اسلامی :
کاهش ارزش دین در جامعه
از آن جایی که دشمن میداند دین نیروی محرک انقلاب اسلامی در همه زمینه هاست، از هر سو برای تضعیف و نابودی آن اقدام میکند. دشمن در این زمینه میکوشد ارزش دین و معارف دینی را که از سرچشمه وحی جریان مییابد، از ریشه و اساس در نظر مردم زیر سؤال ببرد و تا آن جا که ممکن است از ارج و منزلت آن بکاهد.
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز عدهای با کوشش در جهت بشری کردن معارف دینی و زیر سؤال بردن عصمت پیامبران و ائمه «علیهم السلام»، خواه و یا ناخواه از ارزش و منزلت دین و تأثیر آن میکاهند که عملاً کمکی خواهد بود به همان خط سیر جهانی دشمن.
امروزه طرفداران این اندیشه، همه گزارههای دینی را مورد تردید قرار داده و نسبت به انجام فرایض و تکالیف دینی سهل انگاری میکنند و بی بند و باری و بی مسئولیتی را شیوه زندگی خود قرار دادهاند.
تهاجم فرهنگی
تهاجم فرهنگی یعنی تلاش سازماندهی شده و خزنده دشمن برای نابودی عقبه فرهنگی و اعتقادی انقلاب اسلامی و دور کردن جامعه به ویژه نسل جوان از غیرت اصولی، دینی و انقلابی.لذا برای تبیین بهتر موضوع بخشی از زوایای آن را بررسی میکنیم :
ویژگیهای تهاجم فرهنگی
۱.دیرپا و دراز مدت بودن: چون فرهنگ دیرپاست، جنگ فرهنگی نیز دیر اثر میکند.
۲. ریشهای و عمیق بودن: چون کار فرهنگی، اساسی و زیر بنایی است، تهاجم فرهنگی نیز به صورت زیربنایی تحقق مییابد؛ زیرا هرگاه فرهنگ حاکم بر یک فرد یا جامعه تغییر کند، موجب تغییر کیفی در همه ابعاد زندگی و رفتار آن خواهد شد. در واقع مجموعه معیارها، ارزشها و افعال فرد و جامعه دگرگون میشود. بنابراین خسارات ناشی از تهاجم فرهنگی به سادگی قابل جبران و بازسازی نخواهد بود.
۳. آرام و بی سروصدا بودن: تهاجم فرهنگی بر خلاف جنگهای نظامی و اقتصادی به صورت آرام و بی سروصدا صورت میگیرد. بر همین اساس تشخیص آن برای ملتها و حتی خواص بسیار دشوار خواهد بود.
اهداف تهاجم فرهنگی
تحول صنعتی در غرب و نیاز روزافزون به مواد اولیه، منابع معدنی، نفت، تجارت جهانی، بازار مصرف و نیروی کار ارزان، استعمارگران غربی را واداشته است به کشورهای جهان سوم چشم طمع بدوزند. پیداست که فرهنگ اسلام، با هر گونه سلطه و نفوذ کفار بر مسلمانان مخالف است. بنابراین استعمارگران به تهاجم فرهنگی علیه جهان اسلام پرداختهاند تا روحیه مقاومت و تأثیرگذاری را از مسلمانان سلب کنند. چارلز ترولین طرّاح فرهنگ و آموزش انگلیسی در هند مینویسد:
« اسلام دارای مقاومت زیادی است و تسخیر آن دشوار است. با وجود این، جوانانی که دارای آموزش و پرورش انگلیسی هستند کاملاً از جوانان مسلمانی که دارای فرهنگ و آموزش اسلامی هستند، متفاوت میباشند.»
محورهای تهاجم فرهنگی
عمده محورهای تهاجم فرهنگی عبارت است از:
ترویج فساد و فحشا (ابتذال اخلاقی)، اعتیاد به الکل و مواد مخدر و ترویج فرهنگ تجمل گرایی و مصرف زدگی در بین اقشار جامعه از طریق شبکههای ماهوارهای / اجتماعی /رسانهها و ... که استعمارگران برای رسیدن به اهداف خود از مراکز فرهنگی، دولتها، بنیادهای علمی، مدارس، دانشگاهها، رسانههای جمعی، فیلمهای ویدیویی، چاپ و نشر کتب انحرافی و... کمک میگیرند.
راههای مقابله با تهاجم فرهنگی
گرچه تهاجم فرهنگی غرب در زمان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی به خاطر شرایط موجود و آگاهی مردم رشد ضعیفی داشت، اما پس از جنگ نمود بیشتری یافته و متأسفانه در مواردی آثار و نتایج منفی آن کاملاً مشهود است. به هر تقدیر مقابله با آن بر همه دولت مردان و مردم واجب است. در زیر برخی شیوههای کاربردی مقابله با تهاجم فرهنگی بیان میشود:
۱. احیای فریضه امر به معروف و نهی از منکر و ترویج اقامه نماز ؛
۲. تبلیغ فرهنگ ناب اسلامی و فرهنگ اصیل ایرانی، و ترویج و تشویق جوانان به ازدواج و تسهیل آن از طریق کمکهای مالی دولت، و تعدیل مراسم و مخارج خانمان برانداز جشنهای ازدواج؛
۳. ترویج فرهنگ بسیجی و جهادی با روحیه ایثار، زهد، قناعت و پایین آوردن توقعات مردم؛
۴. تبلیغ و تشویق فرهنگ کتاب خوانی با حمایت دولت و پر کردن مناسب اوقات فراغت جوانان.
جدایی دین از سیاست
از جمله آفاتی که برای انقلاب اسلامی وجود دارد، القای تفکر جدایی دین از سیاست است. چون پایه و اساس انقلاب اسلامی، مکتب اسلام است، دشمنان نیز این شبهه را القا میکنند که دین از سیاست جداست و هر یک زمینه فعالیت خاص خود را دارد. طرفداران نظریه جدایی، دلیل خود را این گونه بیان میکنند:
شکی نیست که بشر به دین احتیاج دارد، اما این نیازمندی در چه حد و اندازهای است؟ دو فرض برای این سؤال متصوّر است. فرض اول این است که بگوییم انسان در همه چیز و در همه امور زندگی، چه دنیوی و اخروی، به دین احتیاج دارد. فرض دوم این است که بگوییم دین تنها در قلمرو محدودی دخالت میکند و آن مربوط به آخرت و رابطه انسان با خداست، اما در مورد مسائل دنیوی مانند حکومت و طریقه زندگی کردن و اقتصاد و... دین ادعایی ندارد.
در پاسخ به این عده باید گفت: این که نیازمندی به دین تا چه اندازهای است، دو گزینه ندارد، بلکه گزینه سومی نیز دارد و آن این که ما از دین انتظار نداریم که همه چیز را بیان کند. بسیاری از مسائل را باید حوزه علوم غیر دینی پاسخ بگوید، اما در عین حال همه آن مسائل به نوعی در قلمرو دین نیز قرار میگیرند و آن هنگامی است که رنگ ارزشی به خود گیرند. وقتی ما زندگی دنیا را با زندگی آخرت پیوسته دیدیم و معتقد شدیم که مجموعه رفتارها و اعمال انسان در تکامل و یا انحطاط او نقش دارند، آنگاه این رفتارها رنگ ارزشی به خود میگیرند. به بیان دیگر، دین، حلال و حرامِ افعال را بیان میکند نه کیفیت انجام آنها را. پس با توجه به این که اداره شئون جامعه، ارتباط تنگاتنگی با سعادت یا شقاوت انسانها دارد، بنابراین اسلام نمیتواند در این مورد، دستورات و صبغه ارزشی برای آنها نداشته باشد.
حضرت امام راحل «ره» در باب شعار استعماری جدایی دین از سیاست میفرمایند:
« شعار سیاست از دین جداست» از تبلیغات استعماری است که میخواهند ملتهای مسلمان را از دخالت در سرنوشت خویش باز دارند. در احکام مقدس اسلام، بیش از امور عبادی، در امور سیاسی و اجتماعی بحث شده است. روش پیامبر اسلام(ص) نسبت به امور داخلی مسلمین و امور خارجی آنها نشان میدهد که یکی از مسئولیتهای بزرگ شخص رسول اکرم «صلی الله علیه و آله» مبارزات سیاسی آن حضرت است.»
جدایی حوزه و دانشگاه
وحدت حوزه و دانشگاه از اولین مسائلی بود که پس از پیروزی انقلاب اسلامی کانون توجه نظام قرار گرفت، و حوزه و دانشگاه به عنوان پایگاه اصلی انقلاب فرهنگی مد نظر قرار گرفتند. بقای انقلاب اسلامی و تحقق اهداف بلند آن به این وحدت وابسته است. جدایی حوزه و دانشگاه از اموری بوده است که قبل از انقلاب اسلامی، تبلیغات فراوانی از سوی رژیم طاغوت برای آن میشد وتا اندازهای هم در آن موفق بودند.در اوایل انقلاب سلامی ، این دو مرکز مهم تصمیم به وحدت گرفتند و در نتیجه، در به ثمر رسیدن انقلاب اسلامی نقش به سزایی داشتند. این وحدت در استمرار انقلاب نیز نقش مهمی ایفا میکند؛
زیرا دانشگاه مهد علم و تمدن جدید است و حوزه، محل معنویت ، اخلاق و خداشناسی است و هیچ یک به تنهایی قادر به تعالی بخشیدن انسان نیستند. تخصص بدون دیانت همان قدر زیان آور است که دیانت بدون تخصص.
امروز نیز دستها و قلمهایی سعی دارند تا وحدت این دو مرکز را مخدوش کنند. برای حاکم شدن روح وحدت در حوزه و دانشگاه، علاوه بر تغییراتی که باید در شکل و اسلوب آموزشی این دو نهاد صورت گیرد، باید به فکر اصلاح، پالایش و بازنویسی علوم و متون آموزشی این دو نهاد به ویژه در علوم انسانی دانشگاهها بود؛ زیرا تا زمانی که منطق تجربی و گرایشهای مادی و مدرک گرایانه بر فضای علمی دانشگاهها حاکم است و تا هنگامی که اندیشههای سیاسی غرب ونظریات اومانیستی که انسان را موجودی تک بعدی معرفی میکند بر تحلیلها و نظرات، حاکم است و از اصول وحیانی و ارزشهای اسلامی، چندان خبری نیست و تا زمانی که حوزه از دنیای امروز و پیشرفتهای علمی فاصله دارد و عنصر زمان و مکان را در برداشتهای خود به کار نگیرد، حوزه و دانشگاه در اوج جدایی و افتراق خواهند بود؛ اگر چه به ظاهر وحدت داشته باشند ودر یک هفته شعارهای زیبا و پر زرق و برق هم بدهند.
ایجاد بدبینی و القای روحیه یأس نسبت به انقلاب اسلامی
یکی از اصلی تریت ارکان اساسی انقلاب اسلامی مردم اند و از آفات آن ایجاد بدبینی و یأس در مردم است؛ زیرا کسی که به چیزی امید نداشته باشد، حاضر به فداکاری و ایثار در راه آن نخواهد بود. دشمن با بزرگ نمایی مشکلات اقتصادی میخواهد دستاوردهای فرهنگی انقلاب را زیر سؤال ببرد، و در این حال عوامل داخلی نیز آگاهانه یا نا آگاهانه، با ، شایعه پراکنی، بی برنامه گی ،تداخل و... به این خواست دشمن کمک میکنند.
بدخواهان انقلاب اسلامی با تشکیک و ایجاد شبهه تلاش میکنند نسل جوان را به نیروهای انقلاب بدبین کنند. در بعد سیاسی نیز حمایت ایران اسلامی را از مردم فلسطین و مسلمانان .مظلوم ، عامل مشکلات اقتصادی و عدم توسعه کشور معرفی میکنند و آن را به ضرر ملت ایران میدانند.بنابر این لازم است است رسانههای جمعی، در برابر این تبلیغات، که توسط رادیوهای خارجی و نوشتههای مسموم برخی نویسندگان داخلی صورت میگیرد، به نحو مناسب،با عمل به وظیفه دستاوردهای فرهنگی انقلاب اسلامی را بازگو نمایند.
ترک امر به معروف و نهی از منکر
دو اصل امر به معروف و نهی از منکر از اصول عملی و فروع دین هستند که در قرآن کریم و سنت مورد تأکید واقع شدهاند. در قرآن کریم آمده است: «باید از میان شما، جمعی دعوت به نیکی، و امر به معروف و نهی از منکر کنند و آنان همان رستگارانند.»
حضرت امیر مؤمنان امام علی«علیه السلام» نیز در این باره میفرمایند:
«قوام و پایداری شریعت به امر به معروف و نهی از منکر و برپا داشتن حدود الهی است.»
انقلاب اسلامی ایران نیز بر این دو اصل مبتنی است. بنابراین سستی در این وظیفه همگانی نتیجهای جز شکست انقلاب اسلامی را در بر نخواهد داشت.
متأسفانه در سالهای اخیر با ترویج تساهل و تسامح و کم اهمیت جلوه دادن این اصل اساسی در بین مردم، آنان را نسبت به مبارزه با مظاهر فساد و فحشا بی تفاوت ساختهاند. البته به یقین، میان امر به معروف و نهی از منکر از یک سو و نرمی و رافت اسلامی از سوی دیگر منافاتی وجود ندارد، و هر دو از اصول اسلام است، اما دوستان ناآگاه و دشمنان آگاه، به بهره برداری ناصواب از آنها دست یازیدهاند.
بوروکراسی و فساد اداری
از جمله آفتهای فرهنگی انقلاب اسلامی ، مشکلات و فساد دستگاههای فرهنگی است که سبب نارضایتی و یأس از رسیدن به اهداف انقلاب اسلامی میشود، این آفت به شکلهای گوناگون ظاهر میشود، مانند:
الف) کم کاری و فقدان مسئولیت پذیری:
ب) تعدد تشکیلات و تداخل مسئولیتها:
ج) سوء استفاده از قدرت و ارتشاء:
بخش سوم تحقیق
عوامل تأثیر گذار بر فرهنگ انقلاب اسلامی :
با بررسی همه جانبهای که به عمل آمده است با توجه به مسئولیتها و میزان بهرهمندی هریک از عوامل مؤثر، از امکانات و ظرفیتهای انقلاب اسلامی عوامل ذیل به ترتیب اولویت در تقویت، بالندگی، رشد و متقابلاً در آسیبرسانی به انقلاب اسلامی نقش اساسی دارند.
الف)مجموعه حاکمیت و قوای سهگانه.
ب) وزارتخانههای فرهنگی.
ج) نهادها و سازمانهای دینی وابسته به دولت.
د)حوزههای علمیه.
ه) صدا و سیما و سایر رسانهها.
و) نهادهای دینی مستقل چون مساجد.
ز) نخبگان و روشنفکران دانشگاهی.
ح) مردم
ط) شرایط و مسائل جهانی.
عوامل فوق به همان اندازه که در صورت ارایه عملکرد مثبت، نقش اساسی در پیشرفت و بالندگی انقلاب اسلامی در جهان دارند به همان اندازه نیز در صورت اهمال، غفلت، سوء مدیریت باعث شکل گیری سلسله آسیبها ئی میشود که باعث خواهد شد انقلاب اسلامی آسیب پذیر گردد. و چون بخش عمدهای از این آسیبها و تهدیدها شناسائی شد ه است و نتایج آن برای تعیین اولویتها و موارد مهمتر به رأی کارشناسان و صاحبنظران گذاشته شده پس باعث تسهیل در کار آفت زدائی خواهد شد .
جمع بندی و نتیجه گیری
انقلاب اسلامی ایران انقلابی است فرهنگی که برای اعتلاء کلمه الله در جهان و ایجاد حکومت مبتنی بر عدل و موازین و معیارهای اسلامی پدید آمده است و چون نام اسلام پسوند جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است عرصه فرهنگ و آسیبهای فرهنگی را گسترده ساخته است.
بنابراین کلیه عملکردهای سیاسی، اقتصادی، تربیتی، تبلیغی، فرهنگی، امنیتی، قضائی و ... تأثیر مستقیم بر فرهنگ انقلاب اسلامی دارد چون با توجه به تعریفی که از فرهنگ ارایه شد قلب فرهنگ جهانبینی است و جهانبینی ارزشها و باورها را تولید میکند و رفتارهای بیرونی که شامل تمامی عرصههای زندگی میشود، تجلیات و نمادهای بیرونی آن جهانبینی میباشند. در این شرایط اگر عملکرد رفتارها و تجلیات بیرونی بر اساس باورها و ارزشهای برگرفته شده از جهانبینی باشد باعث میشود که توسعه یافته و بر جهانبینی نسل جدید سایه افکند و باورها و ارزشهای انقلابی تولید کند ،ولی اگر چنین نشد و آسیبها و آفتهای داخلی و خارجی و به قول شهید مطهری میکروب ارتجاع بر پیکر جهانبینی و اضلاع آن وارد شوند به صورت طبیعی جهانبینی اصیل و انقلابی در عملکردها تجلی پیدا نمیکند و در نتیجه اندام فرهنگ انقلاب اسلامی فرسوده میشود و تحمل خود را در برابر هجوم داخلی و خارجی از دست میدهد.
حضرات امام خمینی (ره)، مقام معظم رهبری، شهید مطهری و دیگر صاحبنظران و تئوریسینهای انقلاب اسلامی با توجه به تجربیات جهانی و بشری به این موضوع مهم پی بردهاند و در نوشتهها، سخنرانیها، بیانیهها،به کرات موارد و مصادیق آسیبها را برشمردهاند و خواستار توجه و کنترل آنها گردیدهاند.
پس به هوش باشیم که فردا خیلی زود دیر نشود .
با تشکر از اساتید معزز ، بویژه جناب آقای استاد جواد گیاه شناس
عضو محترم هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان
ا... ولی التوفیق - سید حسن صالحی
فهرست منابع
کتاب آسیب شناسی انقلاب اسلامی از دیدگاه امام خمینی- تک کتاب مقاله آسیب شناسی فرهنگی :تبیین مفهومی ،نظری و راهبردی – دکتر علیرضا علیرضائی تحقیق آسیب شناسی فرهنگی انقلاب اسلامی- سایت تبیان آسیب شناسی فرهنگی انقلاب اسلامی- سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی /صادق لیراوی ، مقالا ت تهاجم فرهنگی و آسیب شناسی فرهنگی انقلاب اسلامی- سایت بانک اطلاعات جامع فرهنگی مقابله فرهنگی غرب با پدیده انقلاب اسلامی - سایت بانک اطلاعات جامع فرهنگی و سایر
