فرهنگ مصادیق:آثار پرخوری بر روح

آثار پرخوری بر روح

پرسش :پرخوری و تأثیر آن در روح از لحاظ معنوی چیست؟

مقدمه

رعایت دستورات بهداشتی در خوردن و آشامیدن، یکی از مهم‌ترین عوامل سلامت، شادابی و طول عمر است. اگر مردم بدانند که چه باید بخورند، چه اندازه بخورند و چگونه بخورند و نیز دانسته خود را به کار ببندند، بی تردید، بیشتر بیماری‌ها از جامعه بشری دور خواهند شد و انسان لذت و طراوت زندگی را خواهد چشید. در نظام آفرینش، «خوردن»، ابزاری برای قوّت پیداکردن برای زندگی و بندگی خدای متعال و به طور کلی یک وسیله است، نه آن که زندگی، ابزار و وسیله‌ای برای خوردن باشد.
رهنمودهای اسلام در این زمینه، مهم و ارزشمند است. در این باره، توجه به دو نکته، دارای اهمیت است:
الف. سفارشات اسلام دربارهٔ خوردن، تنها سلامت جسم را تضمین نمی‌کند، بلکه تضمین کننده سلامت جسم و روح انسان هاست.
ب. از آن جا که عقل و علم، به همهٔ رازهای آفرینش احاطه ندارند، چه بسا حکمت برخی از رهنمودهای اسلام برای دانش امروز، مجهول باشد، ولی بی تردید این به معنای بی دلیل بودن آن رهنمودها نیست، چنان که فلسفه تعدادی از احکام اسلام، در گذشته ناشناخته بود و امروزه علم به راز آنها پی برده است.

نکوهش پرخوری

یکی از این سفارشات، دوری نمودن از پرخوری و روی آوردن به کم خوری است. پُرخوری از منظر احادیث، به شدت نکوهیده است.
آنچه از روایات معصومین (علیهم السلام) به دست می‌آید این است که، پرخوری یعنی خوردن و یا آشامیدن بیش از حدّ نیاز و زیاده روی کردن، و می‌توان این زیاده روی را با توجه به احادیث، این طور بیان کرد که انسان، طوری غذا خورده و یا نوشیدنی - اعم از آب و دیگر نوشیدنی‌ها - بیاشامد، که هم دارای کسالت جسمی شده و هم به راحتی نتواند نفس بکشد؛ چنانچه حضرت امام علی (علیه السلام) فرمودند: «و اگر پرخوری کند راه نَفَس را بر او می‌بندد» ،و به سختی و دشواری کاری و یا عبادتی را انجام دهد. و چنین چیزی وقتی بر انسان عارض می‌شود که قبل از این که گرسنه شود، غذا خورده و وقتی شروع به خوردن و یا آشامیدن می‌نماید، تا آخرین مرحله این خوردن و آشامیدن را ادامه داده و شکم خود را پر نماید. در اصل، پرخوری را می‌توان از اثرات منفی و زیان‌هایش شناخت و تعریف کرد.

آثار پرخوری

در این جا، به برخی از تأثیرات منفی معنوی و جسمی پرخوری با توجه به احادیث بیان می‌شود:

فساد بدن

حضرت امام علی (علیه السلام) در حدیثی می‌فرماید:« پرخوری، و زیاده روی در خواب وجود انسان را فاسد می‌کنند، وکشاننده ضرر و زیان به سوی آدمی هستند».

مخارج سنگین

پرخوری مخارج سنگین و زیادی را در پی دارد. در حدیثی می‌خوانیم: «سلامت پرخور اندک، و مخارجش سنگین و طاقت فرساست».

سنگدلی و هیجان شهوت

پرخوری موجب سنگدلی و هیجان شهوت می‌شود. در روایتی از حضرت امام صادق (علیه السلام) می‌خوانیم:«چیزی برای قلب مؤمن زیانبارتر از پرخوری نیست، پرخوری موجب دو چیز است: سنگدلی، هیجان شهوت».

کمتر نماز خواندن

پرخوری باعث می‌شود انسان کمتر نماز بخواند. در روایتی از رسول خدا (صلی الله علیه وآله) می‌خوانیم که حضرت عیسی (علیه السلام) به قوم بنی اسرائیل فرمود:«پرخوری نکنید، همانا هرکس پرخوری کند، پرخواب می‌شود، و هر کس پرخواب شود، نمازش را کم می‌کند، و هر که نمازش را کم کند، از غافلین نوشته می‌شود».

کسالت در عبادت

سبب کسالت و بی حوصلگی در عبادت می‌شود. از حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) نقل است: «از پرخوری حذر کنید، همانا فاسد کننده بدن، و بیماری به ارث می‌گذارد، و موجب کسالت در عبادت است».

مبغوض نزد خداوند

شکم پر، مبغوض پیش خداست. از حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) نقل است:«چیزی نزد خداوند مبغوض تر از شکم پر نیست».

از بین رفتن نورانیت دل

پرخوری نورانیت دل را از بین می‌برد. رسول خدا (صلی الله علیه وآله) در وصیتی به حضرت امام علی (علیه السلام) یکی از مواردی که نورانیت را ازبین می‌برد، پرخوری می‌داند.

خلاصه

خلاصه این که، پُرخوری از منظر احادیث، به شدت نکوهیده است. پُرخوری از سلامت می‌کاهد، و زمینه را برای انواع بیماری‌های جسمی و روحی فراهم می‌سازد. پُرخوری، جوهر نفس را تباه می‌کند، به نیروی تقوا ( پرهیزگاری ) و ورع ( خویشتن داری ) ضربه می‌زند، حجاب تیزهوشی است و دل را سخت و تاریک می‌سازد.

پانویس

منبع: پایگاه اسلام کوئست - تاریخ برداشت: 94/10/08

بازگشت به پرخوری از غذای حلال