فرهنگ مصادیق:آثار و برکات نماز جمعه

آثار و برکات نماز جمعه

مقدمه

در مراسم هفتگی اجتماعی مسلمین، نماز جمعه جایگاه والایی دارد و نه تنها یک عبادت، بلکه مظهر وحدت مسلمین و شکوه و عظمت اسلام است و آگاهی پیروان قرآن را بالا می‌برد و نماز عبادی، سیاسی محسوب می‌گردد.
قرآن کریم، دربارهٔ نماز جمعه، می‌فرماید: یَااءَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوَّاْ إِذَا نُودِیَ لِلصَّلَوهِ مِن یَوْمِ الْجُمُعَهِ فَاسْعَوْاْ إِلَی ذِکْرِ اللّهِ وَذَرُواْ الْبَیْعَ.
ای ایمان آوردگان ! وقتی به نماز روز جمعه ندا داده می‌شود، به سوی یاد خدا بشتابید و داد و ستد را راها کنید.

کیفیّت نماز جمعه

نماز جمعه در عصر غیبت، واجب تخییری است و انسان می‌تواند نماز جمعه بخواند یا نماز ظهر.
نماز جمعه دو رکعت است و حتماً باید بصورت جماعت خوانده شود. پیش از نماز، دو خطبه واجب است که خطیب، در آنها علاوه بر دعوت به تقوا، مسائل اجتماعی سیاسی مسلمانان را هم باید مطرح کند.
وقت آن، از آغاز ظهر تا حدود یک ساعت پس از اذان است و از آن دیرتر روا نمی‌باشد.
حداقل افرادی که با حضور آنان نماز جمعه تشکیل می‌شود، پنج نفر است . فاصله دو نماز جمعه، نباید کمتر از یک فرسخ باشد.
گوش دادن به خطبه‌های نماز جمعه واجب است . شرکت نکردن بدون عذر، در نماز جمعه، نشانه نفاق است.
بهتر است که امام جمعه، در رکعت اوّل، پس از حمد، سوره جمعه را بخواند و در رکعت دوم، سوره منافقین را.
رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله فرموده است : خداوند با سوره جمعه، مؤ منان را گرامی داشته است، از این رو، پیامبر صلّی اللّه علیه و آله به عنوان بشارت آنان، جمعه را سنّت کرده و بعنوان توبیخ منافقان، سوره منافقین را لازم ساخته است .

اهمیّت نماز جمعه

در این زمینه، احادیث بسیاری نقل شده که در اینجا مجال پرداختن به آنهانیست .
رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله نماز جمعه را حج مساکین دانسته و آنرا موجب آمرزش گناهان شمرده است .
نماز جمعه، نمایش وحدت و قدرت مسلمانان و میعاد نمازگزاران مؤ من است .
رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله در آغاز هجرت، وقتی به مدینه رسید، اوّلین نماز جمعه را برای مردم بپا داشت و این اجتماع شکوهمند و سازنده را پایه گذاری کرد.
این نماز، بعد سیاسی و حکومتی دارد. خطیب و امام جمعه، یا حاکم مسلمین است، یا کسی که از طرف رهبری، به این سمت منصوب شده است.

آثار نماز جمعه

برکات و آثار سازنده تربیتی و اجتماعی این عبادت سیاسی بسیار است، که به چند نمونه اشاره می‌شود:

تقویت روحیّه اخوت و برادری

چرا که همه، از هر جا، در یک مجمع و مصلاّ گرد می‌آیند و با رنگ‌ها و نژادهای مختلف کنار هم می‌نشینند. آنچه در نماز جماعت بود، به مراتب بیشتر و قوی تر در نماز جمعه، این تجمّع هفتگی مسلمانان وجود دارد.

تشکّل نیروهای اسلام

این عبادت، به نوعی مسلمانان را بر محور عبادت و نماز، تکشّل و یکپارچگی می‌بخشد و مایه ارعاب دشمنان اسلام و خنثی شدن توطئه‌های تفرقه افکنانه و شایعه‌های آنان است.

رشد فکری سیاسی مسلمان

به مقتضای مطالب آگاهی بخشی که در خطبه‌های جمعه بیان می‌شود، مردم از مسائل سیاسی کشور خود و جهان با خبر می‌شوند و با آشنایی به وظایف اجتماعی خویش، در صحنه اجتماع حضور بیشتر می‌یابند.

تقویت روحیه جمعی

این نیز از آثار نماز جمعه است که قطره‌های پراکنده افراد انسانی را در یک اقیانوس، گرد می‌آورد و همه با ارتباط متقابل و شناسایی هم، روحیه اجتماعی پیدا می‌کنند و انزوا و فردگرایی از بین می‌رود.

مرکزیّت بسیج مردم

سنگر نماز جمعه، بهترین جای دعوت مردم به بسیج شدن برای جهاد و دفاع و حلّ مشکلات اجتماعی و یاری رسانی به دیگران است . این قدرت عظیم مردمی که در نماز جمعه متجلّی می‌شود، همواره مورد توجّه بوده و در صدر اسلام نیز، رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و امیرالمؤ منین علیه السلام از مساجد و پس از خطبه‌ها، افراد را بسیج کرده و به جبهه‌های جهاد، می‌فرستادند.
و بسیاری آثار دیگر....

سیره اولیاء دین در نماز جمعه

روش رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و پیشوایان معصوم دربارهٔ نماز جمعه، بیانگر اهمیّت آن و ضرورت اهتمام به این فریضه است .
در روایت است که علی علیه السلام فرمود: روز پنجشنبه، دوا(های ضعیف کننده ) نخورید، پرسیدند: چرا؟ فرمود: برای آنکه شمارا از حضور در نماز جمعه باز ندارد..
امام صادق علیه السلام می‌فرماید: وَ کانَ اَصحابُ النّبیِ یَتَجَهّزُونَ لِلْجُمْعهِ یومَ الخَمیسِ، لِضیقِ الْوَقتِ. یاران پیامبر، آن روز پنجشنبه برای جمعه آماده می‌شدند، چرا که جمعه (بخاطر کارهایی که دارد) وقت تنگ است .
امیرالمؤ منین علیه السلام زندانیان و متّهمان پرونده‌های بدهکاری، تهمت و... را برای نماز جمعه بیرون می‌آورد، تا در نماز جمعه حضور داشته باشند، و اولیاء آنان ضمانت می‌کردند که برگردند. فاسقان زندانی را هم برای شرکت در نماز جمعه، بیرون می‌فرستاد، با کنترل و مراقبت .
علی علیه السلام به عنوان بزرگداشت نماز جمعه و تعظیم این شعائر، پابرهنه برای نماز جمعه حاضر می‌شد و کفشها را در دست چپ می‌گرفت و می‌فرمود: این نماز، جایگاه خاصّ الهی است، و این کار را از روی تواضع در برابر خداوند انجام می‌داد..
با این حساب، اهمیّت این فریضه آشکار می‌شود و مسلمانان متعهّد نباید از حضور در این صحنه سیاسی عبادی غفلت ورزند.
امام امّت فرموده است :
نمازجمعه، که نمایشی از قدرت سیاسی واجتماعی اسلام است، باید هر چه با شکوهتر و پر محتواتر اقامه شود... ملّت عظیم و عزیز، با شرکت خود، باید این سنگر اسلامی را هر چه عظیمتر و بلند پایه تر، حفظ نماید، تا به برکت آن، توطئه‌های خائنان و دسیسه‌های مفسدان خنثی شود..

پانویس

منبع: مرکز تخصصی نماز - تاریخ برداشت: 94/10/03

بازگشت به نماز جمعه